De Engelse schuiltafel

 

Een handing beschermingsmiddel

(verhaal van 04-03-2026)

Tafel in het museum Oud Batavia te Batavia, KITLV A677.

Stelt u zich voor: Het is het jaar 1941. U zit rustig thuis in uw woning aan de Doerianweg in Poeloe Brayan en u hoort ineens het luchtalarm. Vluchten naar de schuilkelder is onmogelijk, want deze is te ver bij u vandaan. Het luchtalarm betekent dat de vijand in aantocht is en u moet nu gaan schuilen. Wat doet u?

 

De Sumatra post van 19 december 1941 had daarvoor een oplossing: de Engelse schuiltafel. Een vreemde oplossing hoor ik u denken. Echter, dat was het niet. Volgens het dagblad was deze tafel bedoeld voor “diegenen die (nog) geen behoorlijke schuilgelegenheid hebben, of die persoonlijk bezwaar hebben bij vochtig weer of in het donker zich, ev. met de kinderen, naar een schuilplaats buitenshuis te begeven”.

De oorspronkelijke variant was gemaakt van ijzer en voorzien van zes roosters om te bevestigen en het geheel mee af te sluiten. De meer esthetische variant was gemaakt van djati- of kamferhout. Hierdoor kon het op latere momenten ook gebruikt worden als een eet- of werktafel.

Door er een matras onder te leggen, kon iedereen die er gebruik van maakte comfortabel liggen en afwachten totdat het luchtalarm voorbij was.

 

Het dagblad gaf als advies om de tafel midden in de kamer te plaatsen en niet tegen een muur. Dit om het gevaar van verdrukking te voorkomen in geval van een groot luchtdrukverschil of een bij een explosie weggeblazen muur. De eerste klap zou op deze manier door de muur worden opgevangen, terwijl de flexibele roosters van ijzergaas of rotan de tweede klap zouden tegenhouden.

Mocht de situatie zich voordoen, was het raadzaam om mee te nemen: “een brandbluschapparaat, flashlight en een signaalfluit’. Glaswerk en kannen werden afgeraden om mee te nemen vanwege het breekbare karakter. De roosters konden immers gemakkelijk worden losgemaakt, zodat te allen tijde eten en drinken gehaald kon worden.

Volgde men de gebruiksaanwijzing en adviezen op, dan was het een succes. “De tafel biedt geen ,,zekerheid”, doch een vermindering van risico dus verbetering der kansen” schreef de krant. Nog tot na de capitulatie maakte de dagbladpers van Indië reclame voor deze tafel. Voor slechts f. 40,- kunt u er een bemachtigen.