De landvoogdelijke schilderijen
Wat gebeurde daarmee?
(verhaal van 26-08-2026)
27 december 1949 vond de soevereiniteitsoverdracht van Indonesië plaats. Al het Nederlandse verdween geleidelijk uit het straatbeeld.
Twee weken eerder berichtte de De Locomotief over de landvoogdelijke schilderijen, welke, na jaren in het paleis in Buitenzorg te hebben gehangen, niet meer terug zouden komen. Indonesië was klaar met de oude leiders.
“De rechtspersoon Nederlands-Indië heeft als eigenaar van de paleizen Rijswijk en Koningsplein bij de Nederlandse regering een voorstel ingediend tot overgang van de schilderijengalerij en alle inventaris, dat gemerkt is met het Nederlandse wapen naar Nederlandse regering.”
De collectie bestond uit portretten van alle Indische gouverneurs behalve de laatste, Van Starkenborgh Stachouwer. Het lot van de schilderijen was ongewis. “De schilderijen zullen vermoedelijk voor een groot deel naar Nederland worden getransporteerd, terwijl een gedeelte van de inventaris vermoedelijk zal dienen voor de inrichting van het huis van de Nederlandse hoge commissaris aan het Koningsplein West.”
Of ze hier terecht kwamen, is onbekend. In september 1955 kwamen opnieuw vragen over de kunstwerken. Het Nieuwsblad voor Sumatra meldde de16e dat tweedekamerlid Welter aan de minister-president schriftlijk de volgende vragen had gesteld over de bestemming hiervan:
- Zijn de geschilderde portretten [...] naar Nederland overgebracht?
- Zo ja, is de regering dan niet van mening, dat deze portretten [...] hier te lande op een waardige plaats, bij voorkeur in het Rijksmuseum, behoren te worden geëxposeerd, ongeacht de kunstwaarde van elk dier schilderijen als een blijvende herinnering aan drie en een halve eeuw van een groots verleden?
Drees antwoordde snel dat de schilderijen zich in het depot van de historische afdeling van het Rijksmuseum bevonden, maar “wegens plaatsgebrek kan deze collectie op het ogenblik in de historische afdeling niet in haar geheel worden opgesteld.” Enkel de voornaamste landvoogden uit de eerste twee eeuwen werden tentoongesteld.
Indië was niet meer belangrijk. De kolonie was verloren. De geschiedenis moest rusten. En zo bleven Indiës grootste gouverneus als Daendels, Van den Bosch en Van Heutsz in het depot.
GG Daendels
GG van den Bosch
GG van Heutz