Stemming der evacuees
Een merkbare verslechtering
(verhaal van 11-03-2026)
De Indrapoera op de kade van Tandjong Priok, Batavia.
Het dagblad: uitgave van de Nederlandsche Dagbladpers te Batavia van 22 augustus 1946 schreef over de sfeer op de evacuatieschepen. Twee dagen eerder was de Indrapoera vanuit Tandjong Priok, de haven van Batavia, vertrokken met aan boord voor dit schip de laatste grote groep mensen die op recuperatieverlof naar Nederland gingen.
Het is een jaar na de Japanse capitulatie. De zieken en zwakken uit die (bersiap-)kampen was inmiddels in of onderweg naar Nederland, waarmee de evacuatie overging in gewone repatriëring.
De krant noemde deze mensen mistroostig, verbitterd en gedesillusioneerd “die vaak geheel gebroken zijn naar lichaam en geest”, ze zagen geen rooskleurige toekomst meer voor zich.
De heer Kamerling, transportcommandant van de Indrapoera, zag dit ook. Hij was met de laatste drie vaarten van het voornoemde schip meegevaren en zag een verslechtering van de stemming. Hij vond het de taak van zichzelf en de bemanning om ervoor te zorgen dat de mensen door een aangenamere reis geen tijd hadden om te klagen over de omstandigheden. Volgens het artikel begon Kamerling “met frissche ideeën en met initiatief”. Zijn mening was:
Laat de menschen toch niet het gevoel houden, dat zij eigenlijk beklagenswaardige stakkerds zijn, mannen en vrouwen zonder toekomst meer, die afgedaan hebben. Laat ze niet aan hun lot over, laat ze niet tobben en weeklagen.
Alles moest geprobeerd worden om de evacuees op te beuren. Daarom speelde een band op de kade, werden broodjes en koffie uitgedeeld en was er overal hartelijkheid en blijheid. Aan boord was muziek, dans, voordrachten, spelen, vrolijkheid en een gemeenschapsleven.
Op deze manier hoopte hij ervoor te zorgen dat de opvarenden positief werden. Volgens de krant was het een succes, maar wat de opvarenden er oprecht van vonden, dat blijft de vraag. Zaten de mensen na alle ontberingen hier wel op te wachten? Ik denk het niet. De insteek was misschien juist, maar de mensen wilden eerder rust en duidelijkheid in deze moeilijke tijd. Of wellicht iemand die naar hun verhaal zou luisteren, maar daar was geen ruimte voor. Iets wat voor velen in het nieuwe thuisland evenwel het geval zou zijn.