Wonen in de Karang Bidara
Leven onder erbarmelijke omstandigheden
(verhaal van 17-06-2026)
Collectie Tillema, NMVM-colletie.
De Karang Bidara, een straat in Semarang. De naam betekent dadelerf wat vermoedelijk verwijst naar een nabijgelegen plaats waar veel dadelbomen groeiden. Rond 1850 werd de straat omschreven als een achterbuurt, maar enkele decennia later was het veranderd. Dagblad De Locomotief schreef dat het er “rustig en kalm” was. Juist op dat moment kwamen de inwoners van de straat in opstand.
Het protest wat door de elite van de straat werd aangetekend was niet zonder reden. Door ondiepe afvoergoten konden het overtollige regenwater van de westmoesson niet afvoeren. Het water bleef op de weg staan wat met het aanwezige zand voor modder zorgden. Het begon te stinken en werd een broedplaats voor de malariamug.
De lagergelegen kampong in de straat kreeg het nog zwaarder te verduren. Het merendeel van het regenwater stroomde daarheen en veranderde de buurt in een modderpoel. De Locomotief van 16 januari 1900 schrijft daarover: “Geen wonder dan ook dat de meeste zieken in de kampong het meestal met den dood moeten bekoopen.” Enkele jaren eerder was er nog een uitbraak van cholera, waarbij veel doden waren te betreuren.
De straatverlichting was voor velen een ander hekelpunt. In enkele straten waaronder deze werd het tot een minimum teruggebracht, waardoor de lichten slechts leken op “gloeiende spijkers”. Vanaf middernacht was de verlichting uit, waardoor de straat in het donker was gehuld. Criminelen zagen daarin hun voordeel en bedreigden voetgangers of hielden zich op bij de ingang van de aldaar gelegen school.
Slechts met de komst van de Gouverneur-Generaal kon de straat er plots ordelijk uitzien. De straatventers werden geweigerd, huizen werden opgeknapt en alles lag er netjes bij. Met het vertrek van de GG kwam ook de achteruitgang weer opgang.
Zo waren nog tal van andere problemen waar men de gemeenteraad op wees. Gevaarlijke situaties met de straatverkopers, de tramlijn en het geluid van het nabijgelegen rangeerterrein werkte op ieders irritaties. Telkens werden loze beloften gedaan en het zou nog jaren duren voordat alle problemen waren verholpen. Er kwamen diepere afvoergoten en gloeilampen in de lantaarns, maar veel inwoners waren intussen verhuisd naar elders.