Gisteren was het 15 augustus, de dag waarop het einde van de tweede wereldoorlog in Nederlands-Indië werd herdacht. Bij verschillende monumenten door het land vonden kransleggingen plaats ter ere van de slachtoffers van deze oorlog.

Binnen mijn familie vielen eveneens verschillende slachtoffers te betreuren. Eén van hen was mijn overgrootvader Willem, een rustige man die geen vlieg kwaad deed.

Hij werkte ruim 25 jaar in de suikerindustrie als machinist tweede klasse. Tijdens de wereldwijde economische crisis raakte hij zijn baan kwijt, maar kreeg wel toekenning van zijn pensioen.

Samen met vrouw en kinderen ging hij in Blimbing wonen, destijds een kleine voorstad van Malang. Eind jaren dertig vroeg de Nederlandsche Handel Maatschappij hem terug in dienst. Op Kebon Agoeng zocht men nog een tijdelijk machinist. Opa Willem ging weer aan de slag.

In 1942 bezette Japan Indië en raakte Willem zijn baan kwijt. Onzekere maanden braken aan. Vooral toen de mannen in de werkbare leeftijd (18 tot 55 jaar) zich in juli 1942 moesten melden in het Marinekampement van Malang. Dat hij diabetespatiënt was telde niet. Zijn leeftijd zei dat hij moest werken voor de bezetter.

Op 22 juli 1942 werd hij geïnterneerd in het landbouwkamp Kesilir op Oost-Java, waar hij ziek werd. Om die reden stuurde de Jappen hem in april 1943 naar huis. Thuis aan de Soembingweg knapte hij lichtelijk op. Maar het zou niet lang duren. Een paar maanden later werd hij op het politiebureau ontboden en beschuldigd van deelname aan ondergrondse activiteiten. Op 17 augustus 1944 stierf hij in het Marinekampement aan een zware ziekte.

De achterblijvers, zijn echtgenote en dochter in hun oude woonhuis, zijn zoon ver van huis, in een krijgsgevangenenkamp bij Fukuoka, wisten niet wat er met hem was gebeurd. Pas ver na de oorlog hoorde zijn weduwe het verhaal via een medegeïnterneerde.

Door de pijn, frustratie en het weggestopte verdriet bij de nabestaanden werd nooit over hem gesproken. Hij bleef slechts een gezicht op een foto.

Op 15 augustus gedenk ik de slachtoffers van de tweede wereldoorlog, maar in het bijzonder mijn overgrootvader Willem, zodat ook hij niet vergeten wordt.