Oom Tom
Het eerste onderzoek naar een Indisch familielid was niet mijn overgrootmoeder Ciel van der Sluys. Een jaar eerder kreeg ik een foto te zien van een jongeman die haar tante moest noemen.
Voor mij was hij een onbekende. En toch bleef zijn serieuze blik in mijn gedachten hangen. Maar waarom? Het was immers een gewone Indische jongen.
Ik besloot zijn leven te onderzoeken. Toen ik van een tante van mij een envelop toegestuurd kreeg met daarin onder meer enkele pasfoto’s van hem wilde ik mij nog meer in zijn leven verdiepen. Mijn eerste bezoek aan het Nationaal Archief was voor hem, al ging ik zonder resultaat naar huis.
Op zijn paspoortaanvraag las ik dat hij de zoon was van een Indo-Europeaan en een Inlandse vrouw. Naast een oudere zus had hij drie jongere broers, van wie er één vroegtijdig overleed.
Op zijn achtste overleed zijn moeder en bleef hij achter in Tegal met zijn werkeloze vader, zus en broers. Datzelfde jaar nog, in december 1935, verhuisde zijn vader naar Batavia, terwijl zijn zus bij een tante in huis kwam. De jongens vonden onderdak in het Sint Vincentius Gesticht.
Daar groeide hij op tussen leeftijdsgenoten. Hij was daar toen de Japanners Indië bezetten en ook toen zij 3,5 jaar later capituleerden. Intussen was hij, door het overlijden van zijn vader die hij niet meer had gezien, een echt weeskind geworden.
Hij meldde zich aan voor een twee jaar durende mulo-opleiding in Batavia, waarna hij in dienst kwam bij de Koninklijke Rotterdamsche Lloyd. Hij voer mee op de Zuiderkruis als leerling-werktuigkundige tussen Indië en Nederland. Rond 1950 kwam hij in dienst bij de heer Kuypers als expediteur en in 1953 bij Pelni. Datzelfde jaar nog volgde hij een opleiding tot scheepswerktuigkundige.
In 1954 stopt het verhaal abrupt. Hij was overleden op 26-jarige leeftijd terwijl hij in Makassar was. In de Java-bode plaatste zijn werkgever een rouwadvertentie.
Zoals ik al schreef bleef hij altijd in mijn gedachten. Zijn foto werd uitvergroot ingelijst. Ik leerde hem kennen via foto’s en een ansichtkaart uit 1948 aan zijn zus als een opgewekte jongeman met humor. Vandaag zou hij 99 jaar zijn geworden. Gefeliciteerd oom Tom.