Het is vandaag exact 122 jaar geleden dat mijn overgrootmoeder Ciel van der Sluys in Semarang werd geboren. In 2007 maakte ik kennis met haar middels een foto in een van de oude albums van mijn grootouders.

Lange tijd dacht ik dat ik eigenlijk niets van haar wist, dat er nauwelijks iets van haar was overgeleverd of dat zij zelf weinig had nagelaten. Ze was voor mij een naam, een foto, een lege plek in de familiegeschiedenis.

Maar tijdens mijn onderzoek, terwijl ik mij steeds verder in haar leven verdiepte, veranderde dit beeld. Ik ontdekte dat er wel degelijk iets was doorgegeven. Niet in de vorm van dozen vol brieven, dagboeken of andere documenten, maar in iets dat misschien nog veel waardevoller is: de eigenschappen die het Indisch-zijn zo mooi maken.

Ik leerde dat zij bewust koos om de last en de ellende van de oorlog en de gedwongen uittocht uit Indië niet door te geven. Niet omdat het haar onberoerd liet, maar omdat ze haar kinderen een toekomst gunde die lichter was dan haar verleden.

Wat zij wel doorgaf, waren de zachte normen van Indische omgang en beleefdheid. Heel eenvoudige dingen die nu nog weleens vergeten worden. Met twee woorden spreken tegen ouderen en “U” zeggen, stil zijn wanneer volwassenen in gesprek zijn, netjes gekleed gaan en geen grote mond opzetten. Subtiele manieren waarmee je rekening houdt met elkaar.

School stond bij haar hoog in het vaandel. Onderwijs was een weg omhoog, een manier om grip te krijgen op een wereld die soms hard was. En altijd moest je net een beetje beter je best doen dan de rest. Niet uit trots, maar uit plichtsbesef en waardigheid. Zo hield je stand, zo bleef je overeind.

Gaandeweg ontdekte ik dat zij helemaal niet onbekend was. Ik zag haar terug in mijn vader, mijn tante en ook een beetje in mijzelf. Ik moest haar verleden leren kennen om haar heden te begrijpen.

Vandaag is haar verjaardag en zoals ik al jaren doe feliciteer ik haar in gedachten. Al heb ik haar nooit gekend, ik hoop dat zij weet dat ik trots op haar ben.