Oplossing voor de woningnood
Bedrijven moeten huizen laten bouwen
(verhaal van 05-08-2026)
Huis van hoofdofficier S. Alberda in Weltevreden te Batavia, KITLV A177.
De Europese bevolking in Indië groeide met als gevolg woningnood in vooral de grote steden. Er werden te weinig huizen gebouwd, en dat wat werd gebouwd, waren vooral villa’s.
Door de komst van grote bedrijven naar Batavia, ontstond daar in 1920 de grootste woningnood. Nieuwe employees in de stad waren soms genoodzaakt om te gaan wonen aan de rand van de kampong. Volgens de Indische dagbladen was het de taak van de “groote instellingen” als de Javasche Bank, KPM, de Factorij, de Escompto Mij en de Hollandsche Beton Mij om te zorgen voor goede, passende leefplaats voor hun medewerkers, wat onder meer in de suikerindustrie al werd gedaan.
De mening werd breed gedragen en dat voelden de bedrijven ook. Op 1 oktober 1920 was te lezen in de Deli Courant dat te Weltevreden een maatschappij was opgericht. Deze kreeg de taak om comfortabele employeewoningen te bouwen en het bouwland daarvoor was al aangekocht “op het vroegere land Menteng”.
Het was een druppel op de gloeiende plaat, want “buiten deze groote en kapitaalkrachtige ondernemingen zijn er tal van kleinere voor wie deze coöperatie feitelijk veel meer aangewezen zou zijn”. De Javasche Bank en de KPM losten zelf het probleem op, zij hadden kapitaal genoeg. Bij de kleinere maatschappijen ontbrak het daaraan. “Het past eenvoudige handelsmaatschappen niet om een belangrijk deel van haar werkkapitaal in woonhuizen vast te leggen.”
Vanuit Medan kwam dezelfde vraag: kunnen zij hier niet ook huizen bouwen voor de employees? Bijna alle genoemde maatschappijen waren er vertegenwoordigd.
Wij hadden dezer dagen het voorrecht twee hier pas aangekomen employes van twee verschillende maatschappijen te ontmoeten en hun oordeel over Medan te vernemen. De één vond hier een nieuwe steenen woning op hem wachten, een imposant woonhuis met vijf groote vertrekken, uit ruime beurs gebouwd en een lust voor de oogen. De ander had na eenige weken verblijf in een hotel, eindelijk een duur woonhuis gevonden in de kampong gelegen, te midden van alle ,,aantrekkelijkheden” daarvan.
Voor Medan was het nog een stap te ver. De bedrijven en zelfs de gemeente werden aangespoord, hopende op verandering.