Verkeersopstopping in Soerabaja
'Plahan, plahan, jij hè'
(verhaal van 18-11-2026)
In het Indië van de jaren dertig was de auto het symbool van moderniteit. Voor het Soerabaijasch Handelsblad van 4 juni 1932 was het een bron van vermaak. Toen vrouwen achter het stuur plaatsnamen, hield de typische man zijn hart vast.
‘Het moest er op een goeden dag van komen. Het kon niet uitblijven’, schreef het Handelsblad. Het ideaalbeeld van de vrouw was sinds jaren sterk veranderd. ‘In de tijd dat dames nog met brochuretjes langs de straten trokken om te roepen dat ,,de vrouw vrouw moest blijven” (kost vijf centen!), had niemand kunnen vermoeden hoe snel dat ideaal zou verwateren.’ Het was ‘tijd voor een mannelijk protest’ aldus de auteur.
Neem nu de imponerende verschijning in een two-seater op de Darmoboulevard. Om kwart over vijf besloot zij om bij een tramoverweg schuin over te steken. Met als gevolg: ze blokkeerde eigenhandig de hele file werkers-auto’s uit de stad. Haar blik op de passerende bestuurders was moordend: ,,Zóó scherp, dat het een wonder mag genoemd worden, dat geen van die auto’s een kras heeft gekregen.
‘Plahan-plahan wat, jij’ had de vrouw gereageerd op luid getoeter van iemand die haar probeerde te sommeren naar de juiste weghelft op te schuiven. Het getoeter ging door, waarop mevrouws stemming veranderde. ‘Plahan-plahan wat, jij. Wat verbeeld jij je wel…?’
‘IJzig kalm, uitdagend en vreeselijk om aan te zien brengt ze haar motor in beweging. Ze gunde de inmiddels ineengeschrompelde chauffeur geen blik waardig, behalve een dodelijke staar, en beet hem toe: ,,Plahan, plahan, jij hè…!”’
Door haar oponthoud ontstond een file in de richting van Wonokromo. De bestuurster zag het, ‘zette een gezicht op alsof ze zeggen wilde: ,,Poeh, het zal tijd worden…’’ tot ze het getoeter en de gebaren van den galanten chauffeur gewaar werd.’ Langzaam kwam zij in beweging, draaide de weg op, waarna het verkeer kon doorstromen. ‘Geen oog nam ze daarbij van den ongelukkigen chauffeur af, die langzaam ineengeschrompeld was onder het bombardement der bliksemende oogen.’ Nog eenmaal beet ze hem toe ‘Plahan, plahan, jij hè…’ waarna zij haar weg vervolgde.
De rust keerde weder en de verslaggever concludeerde: ‘dat is wat ons nog op de weg ontbrak.’