Bataviaasch 50.000ste Europese inwoner
En het aantal bleef maar groeien
(verhaal van 25-02-2026)
Moeder met vijf kinderen, KITLV 16338.
Het nieuwe jaar begon goed voor Batavia; volgens het Bataviaasch nieuwsblad van 4 januari 1940 zou het niet lang meer duren of de vijftigduizendste Europeaan kwam in de stad wonen.
De stad was op dit moment de grootste stad in de kolonie met ook de meeste Europeanen. Al aan het begin van de twintigste eeuw werd de stad te klein voor het aantal inwoners en verschenen nieuwbouwwijken als Menteng en Tjideng.
Maar, zoals gezegd, vooral het Bataviaasch nieuwsblad wist het zeker. Dit zou het jaar worden waarin een nieuwe mijlpaal bereikt zou worden. Zij baseerden dit op het inwonersaantal op 31 december 1939 en hoeveel daarvan nieuw in de stad waren. Alleen al in het laatste kwartaal steeg het aantal met 777 personen, terwijl in het hele jaar bijna 2300 nieuwe ingezetenen bijgeschreven werden.
Een reden voor deze stijging had het nieuwsblad eveneens, namelijk door het uitbreken van de oorlog in Europa. Veel minder verlofgangers, vooral zij die op groot verlof naar het vaderland konden, zagen hiervan af in verband met de onrust. Waar eerst mensen hun oude dag genoten in Nederland, bleven zij nu liever voorgoed in Indië.
Daarnaast brachten de mailboten uit het vaderland ook nieuwe inwoners. Bij de bevolkingsregistratie was een groot deel van hen nog niet opgenomen, waardoor de werkelijke eindstand van 1939 hoger lag. De gemeenteambtenaren hadden het immers druk genoeg met het bijhouden van geboortes, huwelijken en overlijdens in hun eigen stad.
Het artikel sloot af met de zin: “Resumeerend kan worden gezegd dat de ,,vlucht naar Indië” in de hoofdstad reeds goed te merken is”. Desalniettemin verscheen in de volgende maanden nog geen bericht over het bereiken van het doel.
Op 12 april 1940 kopte het blad met “De 50.000ste inwoner van Batavia zal feestelijk worden binnengehaald”. Op 15 augustus 1940 was het moment nog steeds niet daar. Het cijfer was inmiddels gestegen tot 49.701. De aandacht van het onderwerp zwakte af, totdat op 22 oktober 1940 het volgende bericht verscheen: “Batavia heeft 50.000 inwoners!”
Een dag eerder waren Louis Bernard Barkey en Marie van Motman de gelukkige ouders geworden van Ferdinand Maximiliaan. Batavia had eindelijk zijn doel bereikt.