RAPWI. Wat betekent het en wat doet het? Vragen waarop Het Dagblad: Uitgave van de Nederlandsche Dagbladpers te Batavia op 14 november 1945 een antwoord gaf.

RAPWI staat voor Registration Allied Prisoners of War and Internees, zij waren verantwoordelijk voor de registratie van krijgsgevangen en geïnterneerde burgers. Vlak na de capitulatie van Japan werd deze opgericht om de evacuatie, opvang en registratie van voormalig geïnterneerden in goede banen te leiden. “De RAPWI behoort dus zooals de volledige naam aangeeft, tot de zoogenaamd ,,Relief” of wel hulporganisaties, die de United Nations hebben ingesteld.”

De oprichting vond plaats in augustus 1945, een maand later verschenen de eerste fysieke RAPWI-teams om de evacuatie op te starten. Voor alle evacuees moest onderdak geregeld worden, wat een grote en zware taak was. Immers, in augustus 1945 was een groot deel van de Europese bevolking geïnterneerd. De opvolgende bersiap-periode en daarmee gepaard gaande nieuwe interneringen vergrootten de hoeveelheid gevangenen.

Het was door de onafhankelijkheidsstrijd onmogelijk om iedere burger op te vangen op Java. Niet alleen de burgerbevolking moest onderdak hebben, ook de krijgsgevangenen van onder meer de Birma- en Pakanbaroespoorlijnen en Japan dienden teruggehaald te worden.

In eerste instantie was het enkel mogelijk om opgevangen te worden in Batavia en Bandoeng, later volgden Semarang en Soerabaja. Daarom keek RAPWI over de grens; een deel van de krijgsgevangenen werd overgebracht naar Australië.

Bleef enkel de burgerbevolking over. Maar wie was het eerst aan de beurt? De RAPWI stelde de eisen op. Zo:

• Wijst RAPWI-personen aan, welke voor evacuatie naar het buitenland in aanmerking komen;
• Staat evacuatie voor alle Nederlanders vrij, ook voor diegenen die tijdens de Japansche bezetting zijn vrij gebleven;
• Complete gezinnen, bestaande uit man, vrouw en minderjarige kinderen konden tegelijk geëvacueerd worden.

Verdere inlichtingen werden verstrekt door de RAPWI aan het Koningsplein West 21 van 9 tot 17 uur. Veel burgers maakten gebruik van de regeling. Hierdoor kwamen naar schatting ruim 110.000 van hen in de eerste vier jaren naar Nederland.